Uniformalı jurnalist

Uniformalı jurnalist

 Metbuat Şurası ile Daxili İşler Nazirliyinin jurnalistlerin tehlükesizliyi ile bağlı birge hazırladığı layiheye göre jurnalistlere bundan sonra ferqlendirici geyim paylanacaq. Jurnalistler kütlevi iğtişaşlarda, ya da mitinq ve yürüşlerde bu geyimleriyle jurnalist olduqlarını gösterecek ve belece polis zerbesinden xilas olacaqlar. Jurnalistlerle polis qüvvelerini qarşı qarşıya getiren hadiseler hemişe planlanmış hadiseler deyildir. Bes onda ani baş vermiş iğtişaşlara telem-telesik özünü çatdırmış ve  uniformasını geyinmeyi unudmuş jurnalistler neyleyecek? Polisin ona el qaldırmasına sessizce boyun eyecek? Eyer jurnalistlere ferqlendirici geyim hazırladan layiheye baxılarsa cavab açıqdır: beli.

Azerbaycan metbuatındakı ümumi veziyyet haqqında yazdığım öten yazılardan birine bele bir başlıq qoymuşdum: “Ko-media”. Hemin yazıda da Azerbaycan media dünyasının bir ko-media dünyası olduğunu bildirmiş ve bu qenaete gelmeyime esas teşkil eden bir neçe probleme toxunmuşdum. Açıqcası “ko-media” sözünü her kesin eyni hessaslıqla ve toleransla qarşılamayacağını düşündüyüm üçün bir müddet tereddüt bele etmişdim. Amma jurnalistlerin tehlükesizliyi üçün onlara ferqlendirici jilet geyindirmeyi meslehet bilen bir layihe ile tanış olunca o vaxtkı tereddüdümün ne qeder yersiz olduğunu başa düşdüm.

Bu arada, bir mövzuya da toxunmaq isteyirem. Adı keçen layihe eslinde Metbuat Şurasının semimi bir teşebbüsünün neticesidir. Ve hemin layihede, ferqlendirici geyim meselesi nezere alınmazsa, çox ciddi teklifler var. Ümumiyyetle bu layihe  jurnalistlerin tehlükesizlyini temin etme cehdlerinin bir neticesidir ve bu çerçivede maraq doğurur. Amma, menim üçün esl maraq doğuran terefi bu uniforma meselesi oldu. Ona göre de bu yazının tenqid obyekti bütövlükde hemin layihe deyil, sadece o layiheye göre jurnalistlere uniforma geyindiren düşünce terzidir.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, jurnalistikada xeber mahiyetindeki hadiseler heç de qabaqcadan planlanan ve ya jurnalistin öz gümanıyla olacağını texmin ede bildiyi hadiseler deyildir. Xüsusile polis qüvveleriyle jurnalistleri qarşı qarşıya getiren kütlevi iğtişaşlar, mitinqler, yürüşler vs. kimi hadiselerde  qabaqcadan hazırlıq jurnalistkanın imkanlarını aşmaqdadır. Düşünün, heç gözlemediyiniz bir anda, redaksiyaya şeherin bir yerinde polislerle bir qrup insan arasında münaqişe yaşandığı melumatı geldi. Jurnalist hemin gün “uniformasını” evde qoyub gelib. Redaksiyanın üç alternativ yolu var: Ya başqa bir jurnalistin uniformasını alıb münaqişeni izleyecek emekdaşına geyindirecek. Ya uniforması olan jurnalisti hadise yerine gönderecek. Ya da uniformasını evde qoyub gelen emekdaşına “Allah kerimdir, yolun açıq olsun, sağ-salamat get ve qayıt” demekden başqa yolu qalmayacaq. Bu hele en besit, ilk ağlagelen örnekdir.

Bir de daha qeliz hallarda bu uniforma meselesinin ne qeder ciddi qarşılanacağını ve uniformasızlığın da ne qeder ciddi probleme çevrile bileceyini düşüne bilirsinizmi?

Jurnalisti uniforma geymek mecburiyetinde  qoyan bir qüvve jurnalistin tehlükesizliyi üçün can atmaz. Ya da tersinden deyim, sivil insana el qaldıran bir polis, “senin jurnalist uniforman var, sene el qaldırmayacağam, gelib meni danışdıra ya da çeke bilersen” demez. Her iki halda da unifromanın jurnaliste ne kimi faydası olacağını başa düşe bilmedim.

Polis hadise yerine göz gezdirecek, ne jurnalist uniformalı kişi, qadın varsa yığacaq bir nöqteye ve “siz hadiseni burada izleyin” deyecek. Axı arxada baş verenleri kim izleyecek bes? Ya da eksine…

Uniforma tek tip insanlara geyindirilir. Polise, herbçiye vs. Bu qüvvelerin hamısı üçün ortaq fealiyyet prinsipleri ve terzi var. Jurnalistikada bele deyil ki? Jurnalistin biri münaqişe esnasında döyülenlerin yaralarıyla maraqlanar, bir başqası ise yürüşçülerin polis qüvvelerine direnişiyle. Birisi üçün insanların polise atdığı daş çox önemli bir simvoldur, bir başqası üçün havaya atılan silah. Bir jurnalist üçün esas xeber menbeyi hadise yerindeki polis qüvvelerinin rehberidir, bir başqa jurnalist üçün ise  ağır yaralanan övladının başının üstündeki gözü yaşlı anadır.

Siz bu jurnalistlerin hansına uniforma geyindirib hansını qorumaq isteyirsiniz, beyler?

Rizvan Qenberli

mediAnaliz arxivindən

7 fevral 2003