“Ölke metbuatı”, paytaxt metbuatı

Qezetlerimizi oxuyarken mütleq “ölke metbuatı” ifadesiyle tanış olmusunuz: Xüsusile metbuatın ve jurnalistikanın problemleri haqqında yazılan xeberlerde, meqalelerde bu ifade çox sıx istifade olunur. Bu növ yazıları oxuyanda insan fikirleşir. Göresen “ölke metbuatı” ne demekdir? Vaxt itirmeden bu sualın cavabı da tezlikle ortaya çıxır: Bezilerine göre, bir qezetin her hansı bir ölkede çap olunması onun “ölke metbuatı” olaraq adlandırılmasına esas verir. Bu mentiqle hereket eden metbuatımız heç de indiki halına yaraşmayan, mövcud fealiyyet xettine zidd bir şekilde özünü “ölke metbuatı” adlandırmaqdan çekinmir.

“Ölke metbuatı” deyilende başa düşülen şeylerden bir başqası da hemin metbuatın ölkenin her terefinde oxunmasıdır. Bu cehetden yanaşanda da Azerbaycanda “ölke metbuatı”nın kimlerden ibaret olduğu bilinmir.

Diger terefden, “ölke metbuatı” ölke problemlerinden yazan, ölkenin en ucqar kendinde yaşayan ehalinin çörek derdinden paytaxt sakinlerinin qaz problemine qeder her mövzuya işıq tutan metbuatdır. Fealiyyetini sadece paytaxtdaki siyasi qalmaqallarla, iqtidar-müxalifet mübarizesiyle mehdudlaşdırmaz. Her gün paytaxt sakinlerini maraqlandıran materiallar yaymaz. Eyni zamanda eyalet porblemlerine de ayna tutar.

Amma bizim metbuatda bu menada bir ayrı-seçkilik var. Çünki bizde “ölke metbuatı” yoxdur, eksine paytaxt metbuatı vardır. O metbuat ki, bir hefte erzinde yer verdiyi yazı sayısı, hecmi vs. baxımından müqayise edende, ölke siyasetinde ağır çekisi olmayan bir siyasi partiyanın adı bele, en derdli eyaletin adından qat-qat çox seslendirilir.

Gencedeki bir xalq senetkarının heyatı, fealiyyeti bizim “ölke metbuatı”nı maraqlandırmaz. Çünki, “ölke metbuatı” paytaxtdakı debdebeli restoranlarda çıxış eden “ulduz”larla maraqlanmaqdan fürset tapmazlar. Ola ki, hemin ulduz günlerden bir gün, tesadüfen Genceye yolu düşe, bu şeherde bir konsert vere, belke konsertde bir qalamaqal çıxa vs. onda siz “ölke metbuatı”nda Gence adını oxuya bilersiniz.

Paytaxt metbuatı olmaq çetin işdir. Çünki bir yandan paytaxt üçün işleyeceksiniz, bir yandan da özünüzü “ölke metbuatı” olaraq göstermeye çalışacaqsınız. Paytaxt üçün işlemeye mecbursunuz, çünki sizi en çox paytaxtda oxuyurlar. Bezi bölgelere qezetinizin gedib çatmadığını da bilirsiniz. Onda paytaxt metbuatı olaraq işleyib “ölke metbuatı” kimi görünmekden başqa yol qalmır. Bele bir saxta tarazlıqı gözümüze üfürmek üçün metbuatımız bezen deriden-qabıqdan çıxır.

İş ele getirir ki, eyaletlerimizin başından qeza da eksik olmur. Bax onda, “ölke metbuatı” qollarını çırmalayıb başlayır işe. Axırıncı defe Lenkeran adını “ölke metbuatı”nda oxuduğum vaxt bu şeherde bir yaşayış binası yıxılmış, bir neçe nefer helak olmuşdu. Ondan evvel axırıncı defe ne vaxt oxuduğumu ise xatırlamıram. Üstelik bu felaket esnasında resmi paytaxtın özünü prezidentiyle Lenkeranda temsil etmesi de “ölke metbuatı”nın marağını artırmışdı.

İndi insan düşünür, göresen Xaçmazdan Astaraya, Naxçıvandan Qazaxa qeder ölke ehalisinin yaşadığı bütün eyaletlerimiz “ölke metbuatı”nın sehifelerinde xatırlansınlar deye, mehz bir tebii felaket yaşanmalıdır?! Mehz bir neçe vetendaşımızın ölümüne sebeb olan hadiseler baş vermelidir ki, “ölke metbuatı” eyaletlerden yazsın? Mehz, ölke rehberi mütleq seferde olmalıdır ki, o bölgeden xeberler verilsin?

Veziyyet acınacaqlıdır. Eslinde özüne “ölke metbuatı” deyenleri de qınamaq ne qeder doğrudur onu da bilmirik ki? Paytaxtdakı emekdaşına maaşını ödeye bilmeyen qezet, eyalet müxbirini nece işe götürsün? Lap götürdü deyek, maaşını nece ödesin? Lap ödedi deyek, eylalet müxbiri xeberini nece yazıb Bakıya ötürsün? Kim bilir bilgisayarın teşrif buyurmadığı, internet küleyinin esmediyi neçe bölgemiz qalıb daha?

Bunlar da ayrı problemdir, amma bu problemlerin helli üçün geri çekilmek, bunlar “rehberliyin işidir” demek de düzgün deyildir.

Bir vaxtlar Azad Söz Jurnalistler Birliyinin teşkilatçılığı ile paytaxt jurnalistleri qrup olaraq bölgelere seyahet ederdiler. Bu seyahetlerin neticesinde bölgelerimiz haqqında çox maraqlı materiallar ortaya çıxardı. İndi bu proqram da dayanıb. Ne eyalete geden var, ne de oradan yazan. Gözleyirik, görek, indi harada qeza ve ya felaket baş verecek?

P.S: Ne vaxtdır bu mövzuda yazmaq isteyirdim. Amma heç cür vaxt tapıb düşüncelerimi bölüşme fürsetim olmamışdı. Amma mene gönderdiyi e-mektubuyla bu yazını qeleme almağıma sebeb olan mediAnaliz oxucularından Orxan Memmedliye teşekkür edirem.

Rizvan Qənbərli

mediAnaliz arxivindən

6 mart 2004