Metbuat ve siyaset: ne şiş yanır ne kabab…

Son iki yazım mediAnaliz oxuyucularından bezilerini, xüsusile Avropada yaşayan dostlarımızı möhkem narahat edib. İki heftedir onlardan müxtelif elektron mektublar alıram. Dostlarımız iki ayrı yazımı örnek göstererek meni fikir qarışıqlığıyla ittiham edirler, daha doğrusu buna üzüldüklerini ifade edirler. Bir yandan metbuatda siyasileşme mövzusuna toxunduğum yazılardan söz edirler, oradakı fikirlerimin ne qeder obyektiv olduğunu, hadiseleri doğru analiz etdiyimi vs. qeyd edirler. Diger yandan “Kontrolmania: bu da bir senzuradır…” yazısıyla U dönüşüne keçdiyimi, bu defe yene metbuatın siyasileşmesiyle yaxından elaqeli bir şekilde demokratik düşergeni ve bu düşerge içerisindeki metbu organları sehv tehlil etdiyimi ireli sürürler. Dostlarımız medeni bir şekilde bu son yazımla Azerbaycan iqtidarına, metbuata silah doğrultmuş hakimiyyet orqanlarına bir baxıma destek verdiyimi de elave edirler. Yeni onlardan birinin yazdığı kimi, ilk yazıdan sonra hakimiyyete şirin görünmek derdinde olduğumu bele söyleyenler var.

Bu fikirleri seslendiren elektronik mektublar meni hem sevindirir hem de narahat edir. Sevindirir çünkü, metbuat aleminin çox içinde olmayan, hetta ölke serhedlerinden kenarda yaşayan soydaşlarımız ölke metbuatıyla yaxından maraqlanırlar ve fikir müzakirelerinde iştirak etmekden çekinmirler. Narahat edir, çünki, üzerimizdeki siyasi libas bedenimize ele perçimlenib ki, doğru yazdığına inandığın her hansı bir fikir kimisi üçün besiretsizlik, kimisi üçün ise (ağır ifade olsa da) satılmışlıq nümunesi ola bilir. Yeni bedenimize perçimlenmiş siyasi libas bizi özüne ele esir edib ki, ya saqqala ya da bığa tüpürmek yaxud da ya saqqala ya da bığa sığal çekmek mecburiyyetinde qalırıq. Hem saqqaldan hem bığdan zehlesi gedib ikisini de qırxmaq isteyenler de bığa sığal vurmaq isteyenler üçün saqqalın, saqqala sığal çekmek isteyenler üçün ise bığın yaltaqçısı olaraq anlaşılır.

Çox qeribedir. Her şeye bu qeder determinist (bu sözün dilimzdeki qarşılıqını tapa bilmediyim üçün üzr isteyirem) baxmaq kime ne fayda verir?

Sözü edilen her iki yazının çox önemli gördüyüm iki ayrı ana düşüncesi vardı. Birincisi metbuatda bir siyasileşme var ancaq bu metbuatın tek başına problemi deyil. Yene de metbuat qollarını sıvayıb bu problemin öhdesinden gele biler. Eger jurnalistler jurnalistlik ederse. Tebii ki onlara da bu imkanın verilmesi ayrı bir problemdir.

Diger yazıda ise yene metbuatın siyasileşmesi meselesiyle bağlı olaraq müsteqil metbuat ve metbuatda senzuranın müxtelif növleri ele alınmışdı. Bu yazıda o qenaete gelmişdim ki, tezyiqin haradan geldiyinin ele çox önemi yoxdur. Önemli olan tezyiqe meruz qalan metbuatımızın davranışlarıdır. “Yox” deye bilmeme mehkumluğudur.

Metbuatın siyasileşmesiyle bağlı yazımda bele demişdim: “Nece ki bizim iqtidarla müxalifetimiz birbirine oxşayır, elece de müxalifet metbuatı ile iqtidar metbuatı. Ele bu oxşarlıqdan ireli gelir ki, hamısı özünü müsteqil qezet adlandırır. Yeni metbuatımızın müsteqilliyi de ölkemizin müsteqilliyine oxşayır bir baxıma.”

“Kontrolmania: bu da bir senzuradır…” başlıqlı yazımda ise bunu demişdim: “Sevindik ki metbuat azadlığa qovuşdu. Öz sözünü deme azadlığına. Dedi de. Ancaq bir gün oyandıq ki eslinde metbuatın dediyi söz heç de bizim hamımızın sözü deyilmiş. Bunu bir az gec olsa da başa düşdük. Onu da başa düşdük ki, senzuranın tek növ libası yoxmuş. Müxtelif libası, her libasa uyğun siması varmış senzuranın.”

Bax bele.

Yeni, yazılardan birinde iqtidarı (ve onun metbuatını) bir başqasında ise müxalifeti (ve onun metbuatını) tenqid etme derdim olmamışdı. Sadece bu gün metbuatımızın qarşılaşdığı problemler deryasının iki ayrı simasıydı üzerinde durduğum. Her iki yazımda da bu iki sima arasındakı oxşarlıq ve ferqlilikden söz açmağa çalışmışdım. Unudmayaq ki metbuatımızın qarşılaşdığı problemler deryasının  sadece iki deyil, daha çox siması var ve bunlar haqqında da yazmağa davam edeceyem.

Her iki yazım haqqında fikirlerimi qarışdırdığımı söyleyenlere belke son defe bunu demek isterdim.

Narahatçılığımın sebebi sizin düşündyünüz kimi, “ne şiş yansın ne kabab” qayğısı deyildir.

İnanın ne şişi fikirleşirem ne de kababı.

 Ne şişin eziyyetini çekmişem, ne kababın lezzetini dadmışam.

Sadece ve sadece şişle kabab arasında qalan  ve her gün biraz daha qovrulan ellerin yanmasına dözmürem, vessalam.

 Rizvan Qənbərli

mediAnaliz arxivindən

08 Noyabr 2003